Is vliegen veilig?
Ja — en niet omdat er nooit iets misgaat. Het is veilig omdat elk onderdeel dat ertoe doet een tweede erachter heeft, en omdat het hele vliegtuig tot voorbij het breekpunt wordt getest voordat er ooit een stoel in wordt verkocht.
Een vleugel wordt in een testopstelling omhoog gebogen tot hij breekt. Om gecertificeerd te worden, moet hij anderhalf keer meer belasting doorstaan dan de zwaarste vlucht die iemand zich kan voorstellen.
Een verkeersvliegtuig is gecertificeerd om op te stijgen, te klimmen en te landen op één motor. Het verliezen van een motor betekent een omleiding en een lange vertraging, geen vallend vliegtuig.
Piloten oefenen storingen elke zes maanden in een simulator, waardoor het zeldzame echte geval iets is wat ze allebei al tientallen keren hebben meegemaakt.
Wat de cijfers werkelijk zeggen
Commerciële luchtvaart is de veiligste vorm van reizen die ooit heeft bestaan, en het verschil is niet klein. Een passagier die instapt op een geplande vlucht van een grote luchtvaartmaatschappij loopt een risico zo klein dat de gangbare vergelijkingen — autorijden, trappen, zwemmen — allemaal slechter uitpakken, meestal met grote marge.
Belangrijker dan het getal is waarom het getal blijft dalen. Elk ongeval in de commerciële luchtvaart wordt openbaar onderzocht, de bevindingen worden gepubliceerd, en de oplossingen worden verplicht voor iedereen die dat type toestel vliegt, waar dan ook in de wereld. Een industrie die elke fout als huiswerk voor iedereen behandelt, wordt veiliger op een manier die een industrie die haar lessen geheim houdt, nooit bereikt.
Dat is ook het eerlijke antwoord op "maar hoe zit het met die ene waar ik over las". Vliegongelukken zijn zeldzaam genoeg om wereldnieuws te worden, en dat is precies wat ze gewoon laat lijken. Niemand publiceert een bericht over de honderdduizend vluchten die die dag normaal landden.
Zo gebouwd dat één storing nooit genoeg is
Het ontwerpprincipe achter elk verkeersvliegtuig is dat het uitvallen van één ding nooit de vlucht mag kunnen beëindigen. Zodra je erop let, zie je het overal.
Twee motoren, elk voldoende op zichzelf
Tweemotorige verkeersvliegtuigen zijn gecertificeerd om op te stijgen, te klimmen en te landen met slechts één motor. Lange oceaanroutes worden gevlogen onder regels die vereisen dat het vliegtuig gedurende de hele oversteek binnen een vaste vliegtijd van een landingsbaan blijft, op één motor.
Drie of vier manieren om de besturing te bedienen
Hydraulische systemen zijn onafhankelijk van elkaar en worden gevoed door afzonderlijke pompen, geleid door verschillende delen van de romp, zodat één lek een ander systeem niet kan leegtrekken. Ook de vluchtcomputers zijn vermenigvuldigd, en ze stemmen met elkaar.
Elektriciteit uit vier bronnen
Generators op elke motor, een generator op de hulpmotor (APU), accu's, en op veel types een kleine turbine die in de luchtstroom zakt en stroom opwekt uit de snelheid van het toestel zelf.
Twee piloten die het al eerder deden
Beiden zijn bevoegd om het toestel alleen te laten landen, beiden worden twee keer per jaar getest in een simulator, en elke afwijkende procedure is een checklist die de een voorleest en de ander uitvoert, in plaats van een beslissing onder druk.
Waar mensen zich op voorbereiden, en wat het echt is
- ✓Bliksem treft passagiersvliegtuigen regelmatig. Het toestel is een metalen huls met verbonden onderdelen en statische afvoerpunten aan de achterranden, waardoor de lading door de romp reist en weer weg gaat. Het wordt daarna op de grond gecontroleerd en meestal blijft er alleen een schroeiplek over.
- ✓Het buigen van de vleugel is de vleugel die zijn werk doet. Een starre vleugel zou elke windvlaag doorgeven aan de romp en zichzelf op de duur vermoeien. Die flexibiliteit is bewust ingebouwd, en de vleugeltip van een 787 kan in een testopstelling meerdere meters bewegen zonder problemen.
- ✓Luchtzakken zijn geen gaten in de lucht — die bestaan niet. Wat je voelt, is het toestel dat door lucht beweegt die stijgt of daalt, en de hoogte die je verliest bij een gewone schommeling wordt gemeten in meters, niet in de honderden meters die het voelt alsof je verliest.
- ✓Kleine regionale jets zijn gecertificeerd volgens dezelfde regels als de grote toestellen. Ze voelen schommeliger omdat een lichter toestel meer reageert op dezelfde windvlaag, niet omdat ze aan lagere eisen voldoen.
- ✓Een oud toestel is niet versleten. Vliegtuigen worden onderhouden volgens schema's op basis van vlieguren en cycli, die onderdelen op vaste momenten vervangen en inspecteren, dus een jet van twintig jaar oud die nog vliegt, is een toestel dat al die keuringen is blijven doorstaan.
Vragen over vliegveiligheid
Wat gebeurt er als beide motoren uitvallen?
Een passagiersvliegtuig zonder motoren is een zweeftoestel met een matige glijverhouding, geen vallend object. Vanaf kruishoogte kan het ruim honderd kilometer overbruggen, en daarom is de procedure om eerst te herstarten en anders een landingsbaan te bereiken. Het gebeurt zo zelden dat de paar keer dat het gebeurde, elk apart bekend zijn.
Kan turbulentie een vliegtuig breken?
Geen enkel groot modern passagiersvliegtuig is verloren gegaan door turbulentie. De belasting waarvoor toestellen gecertificeerd zijn, ligt ver boven wat de atmosfeer produceert, en de verwondingen die bij zware turbulentie voorkomen, treffen mensen en voorwerpen die niet vastgezet waren, niet het toestel zelf.
Is vliegen veiliger dan autorijden?
Ja, met een ruime marge, hoe je het ook meet — per reis, per uur of per kilometer. Het gevaarlijkste deel van de meeste vluchten is de rit naar het vliegveld, en dat is een cliché omdat het gewoon blijft kloppen.
Zijn sommige luchtvaartmaatschappijen minder veilig dan andere?
Veiligheidstoezicht verschilt meer per land dan per luchtvaartmaatschappij, en de grote maatschappijen op internationale routes vallen allemaal onder regimes die elkaar controleren. FlyBud toont het toesteltype, de leeftijd en de staat van dienst, zodat je ziet waar je echt instapt in plaats van te gokken op basis van een logo.
Waarom worden de motoren stiller na het opstijgen?
Omdat de piloten het vermogen met opzet terugbrengen. Volle kracht is alleen nodig om van de grond te komen; zodra het toestel veilig stijgt, brengen ze het terug om de motoren en de buurt te sparen. De verandering in geluid hoort standaard bij elk vertrek.
De antwoorden, in je zak.
Fijn om te weten staat in elke vlucht in FlyBud — elf vragen, elk beantwoord door wat het toestel écht doet.